Komfort cieplny (termiczny) ? jest to stan ogólnego zadowolenia pracownika z panujących w nim warunków termicznych, w którym organizm człowieka nie odczuwa ani ciepła, ani zimna.

Czynnikami wpływającymi w głównej mierze na dobre samopoczucie w miejscu pracy są:

- temperatura powietrza,

- wilgotność względna powietrza,

- prędkość ruchu.

Co na to przepisy?

Zgodnie z:

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.)

Pracodawca jest obowiązany w pomieszczeniach pracy zapewnić oświetlenie naturalne i sztuczne, odpowiednią temperaturę, wymianę powietrza oraz zabezpieczenie przed wilgocią, niekorzystnymi warunkami cieplnymi i nasłonecznieniem, drganiami oraz innymi czynnikami szkodliwymi dla zdrowia i uciążliwościami (§ 15. 1.).

Natomiast w pomieszczeniach pracy, w których występują czynniki szkodliwe dla zdrowia (wysoka temperatura, hałas, drgania, promieniowanie, gazy, pyły, pary itp.) powinny być zastosowane rozwiązania techniczne uniemożliwiające przedostawanie się tych czynników do innych pomieszczeń pracy oraz do pomieszczeń higieniczno-sanitarnych. (§ 15. 2.).

Pomieszczenia i stanowiska pracy powinny być zabezpieczone przed niekontrolowaną emisją ciepła w drodze promieniowania, przewodzenia i konwekcji oraz przed napływem chłodnego powietrza z zewnątrz (§ 31.).

Powinna też być zapewniona wymiana powietrza wynikająca z potrzeb użytkowych i funkcji tych pomieszczeń, bilansu ciepła i wilgotności oraz zanieczyszczeń stałych i gazowych (§ 32. 1.).

I tak:

Temperatura otoczenia

Co do temperatury w miejscu pracy wytyczne znajdziemy w artykule (są to jednak wartości minimalne):

Zerknij na artykuł o temperaturze miejsca pracy

Temperatura (20^o-25°C) ? pracownik staje się drażliwy i obniża się chęć do pracy,

Temperatura (25 - 30°C) ? pracownik odczuwa otępienie, zmniejsza się tempo pracy umysłowej i występują trudności w koncentracji. Pracownik zaczyna popełniać coraz więcej błędów.

Ruch powietrza

Za optymalny wskaźnik prędkości ruchu powietrza uważa się:

- w ciepłej porze roku od 0,2 do 0,5m/s,

- w zimnej porze roku od 0,2 do 0,3m/s.

Ruch powietrza ma inne odczucie w zależności od temperatury otoczenia.

W niskiej temperaturze - ruch powietrza zwiększa uczucie zimna.

W średniej temperaturze - ruch powietrza odczuwalny jest jako przyjemne ochłodzenie.

W wysokiej temperaturze (powyżej 35°C)- ruch powietrza zwiększa uczucie gorąca.

Wilgotność względna powietrza

Wilgotność względna - stosunek rzeczywistej zawartości pary wodnej w powietrzu do ilości maksymalnej przy danej temperaturze. Wyrażany jest w %.

Optymalny zakres wilgotności mieści się od 10% do 75%. W tym zakresie pracownik nie odczuwa większej różnicy, nie jest widoczne odczucie wysychania śluzówek ust i nosa, oczu i suchości skóry.

Jednak sam zakres wilgotności to nie wszystko, ponieważ największy wpływ na odczucie wilgotności powietrza ma temperatura otoczenia.

Za optymalny zakres wilgotności można przyjąć:

• przy 12°C wilgotność względna powietrza wynosi 50-70%;
• przy 18-20°C względna wilgotność powietrza wynosi 40-50%;
• przy 25°C jest na poziomie 35-40%.

Aby zapewnić optymalny komfort cieplny pracownika przy wzroście temperatury wilgotność powietrza powinna się zmniejszyć. Duża wilgotność względna powoduje trudność w oddychaniu, a powietrze sprawia wrażenie lepkiego i ciężkiego.

Na stanowiskach komputerowych, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe (Dz. U. Nr 148, poz. 973) wilgotność względna powietrza w pomieszczeniach przeznaczonych do pracy z monitorami ekranowymi nie powinna być mniejsza niż 40%.

Szczegółowe wymagania dotyczące parametrów powietrza w pomieszczeniach pracy określają nam Polskie Normy.

Norma PN-78/B-03421

Wentylacja i klimatyzacja. Parametry obliczeniowe powietrza wewnętrznego w pomieszczeniach przeznaczonych do stałego przebywania ludzi.

W dokumencie tym zdefiniowano wymagane, do zapewnienia komfortu cieplnego, wartości temperatury powietrza, wilgotności względnej oraz prędkości powietrza, w zależności od intensywności pracy oraz od pory roku (lato/zima).

Optymalne parametry mikroklimatu w miejscu pracy (lato/zima)

- przy małym tempie metabolizmu (np. szycie, pisanie na maszynie): temperatura powietrza zimą 20-22^oC, latem 23-26^oC, wilgotność względna latem 40-55%, maksymalna prędkość ruchu powietrza zimą 0,2m/s, latem 0,3m/s

- przy średnim tempie metabolizmu (np. wbijanie gwoździ, tynkowanie) temperatura powietrza zimą 18-20^oC, latem 20-23^oC, wilgotność względna latem 40-60%, maksymalna prędkość ruchu powietrza zimą 0,2m/s, latem 0,4m/s

- przy dużym tempie metabolizmu (np. praca siekierą, przenoszenie ciężkich przedmiotów) temperatura powietrza zimą 15-18^oC, latem 18-21^oC, wilgotność względna latem 40-60%, prędkość ruchu powietrza zimą maksymalnie 0,3m/s, latem 0,6m/s.

We wszystkich wymienionych wariantach wilgotność względna powietrza zimą powinna mieścić się w zakresie 40-60%.

Jest jeszcze kilka norm, które mogą nam określać bardziej szczegółowiej wymagania odnośnie warunków cieplnych w pomieszczeniach pracy, ale to już normy dla projektantów budynków.

Dla tych, co chcą poczytać poniżej przedstawiam wykaz tych norm:

- norma PN-EN ISO 7730:2006(U)

 Określa warunki dotyczące lokalnego dyskomfortu cieplnego (wskaźniki PMV, PPD).

- norma PN-EN 15251:

Określa warunki środowiska wewnętrznego, które powinny zostać zapewnione, aby umożliwić użytkowanie pomieszczeń i budynków zgodnie z ich przeznaczeniem oraz gwarantować przebywającym w nich osobom właściwe warunki higieniczne.

Teraz spójrzmy na miejsce pracy, jakim jest warsztat samochodowy i część przeznaczona do naprawy samochodu.

Okres zimowy (czynniki niekorzystne):

- duża przestrzeń robocza hali warsztatowej (ciężka do ogrzania),

- brama wjazdowa (otwierana na czas wjazdu i wyjazdu samochodu) ? ciepło przez ten czas bardzo szybko wydostaje się z pomieszczenia.

Dlatego zapewnienie komfortu cieplnego pracownika jest tu trudne do zrealizowania.

Charakterystyczną cechą pracy mechanika, elektromechanika jest jego duża aktywność fizyczna podczas wykonywania czynności naprawczych, dlatego można obniżyć temperaturę pomieszczenia do temperatury 15^oC. Należy przy tym zapewnić odpowiednią odzież ochronną, aby była ciepła, nie krępowała ruchów i zapewniła bezpieczeństwo podczas wykonywania napraw